Thuốc thử phát hiện bệnh truyền nhiễm đóng một vai trò quan trọng trong phòng ngừa và kiểm soát dịch bệnh, chẩn đoán lâm sàng và giám sát sức khỏe cộng đồng. Tuy nhiên, độ nhạy và hiệu quả của các thuốc thử này phụ thuộc nhiều vào điều kiện bảo quản thích hợp. Việc bảo quản không đúng cách có thể dẫn đến thuốc thử bị mất hoạt tính, ảnh hưởng đến độ chính xác của kết quả xét nghiệm và thậm chí làm trì hoãn việc chẩn đoán và điều trị bệnh. Vì vậy, hiểu biết và tuân thủ các phương pháp bảo quản khoa học là chìa khóa để đảm bảo hiệu suất thuốc thử ổn định.
I. Yêu cầu môi trường lưu trữ cơ bản
Môi trường bảo quản thuốc thử phát hiện bệnh truyền nhiễm đòi hỏi phải kiểm soát chặt chẽ nhiệt độ, độ ẩm và độ tiếp xúc với ánh sáng. Hầu hết các thuốc thử đều cực kỳ nhạy cảm với sự dao động nhiệt độ và thường yêu cầu bảo quản ở 2-8 độ (trong tủ lạnh) hoặc -20 độ (đông lạnh). Ví dụ, bộ dụng cụ xét nghiệm miễn dịch hấp thụ liên kết enzyme (ELISA) thường yêu cầu bảo quản ở nhiệt độ 2-8 độ, tránh ánh sáng, trong khi một số thuốc thử phát hiện axit nucleic có thể yêu cầu nhiệt độ -20 độ hoặc thấp hơn để duy trì sự ổn định.
Độ ẩm cũng là một yếu tố quan trọng ảnh hưởng đến độ ổn định của thuốc thử. Độ ẩm cao có thể làm cho thuốc thử bị ẩm, nhãn bị bong tróc hoặc vật liệu đóng gói bị biến chất. Do đó, thuốc thử nên được bảo quản trong môi trường có độ ẩm tương đối dưới 60%. Ngoài ra, ánh sáng mạnh (đặc biệt là tia cực tím) có thể phá hủy các thành phần hoạt tính sinh học trong thuốc thử. Do đó, tất cả thuốc thử phải được bảo quản tránh ánh sáng và trong-hộp đựng hoặc hộp bảo quản chống ánh sáng do nhà sản xuất cung cấp.
II. Sự khác biệt về cách bảo quản đối với các loại thuốc thử khác nhau
1.
Thuốc thử xét nghiệm miễn dịch (ví dụ: ELISA, Que thử nhanh)
Những thuốc thử này thường chứa kháng thể hoặc kháng nguyên và nhạy cảm với sự dao động nhiệt độ. Họ thường yêu cầu làm lạnh từ 2 độ đến 8 độ. Một số thuốc thử chưa mở có thể được bảo quản ở nhiệt độ phòng trong thời gian ngắn (ví dụ: 1–2 tuần), nhưng chúng vẫn cần bảo quản trong tủ lạnh để bảo quản-lâu dài. Sau khi mở, thuốc thử phải được sử dụng nghiêm ngặt trong thời gian quy định trong hướng dẫn và tránh sử dụng các chu kỳ đóng băng{10}}rã đông lặp đi lặp lại.
2.
Thuốc thử phát hiện phân tử (ví dụ: Thuốc thử PCR)
Thuốc thử chiết axit nucleic và hỗn hợp phản ứng PCR thường yêu cầu làm lạnh ở nhiệt độ -20 độ để ngăn chặn sự phân hủy enzyme DNA/RNA và làm bất hoạt các thành phần thuốc thử. Một số thuốc thử ổn định có thể chịu được việc bảo quản-ngắn hạn ở nhiệt độ 2 độ đến 8 độ, nhưng chúng vẫn cần nhiệt độ thấp để bảo quản-lâu dài. Hơn nữa, chu trình đóng băng{8}}rã đông có thể ảnh hưởng đến hiệu suất của thuốc thử, do đó nên chia nhỏ dung lượng lưu trữ để giảm thiểu các chu trình đóng băng-rã đông lặp đi lặp lại.
3.
thuốc thử xét nghiệm-cần-chăm sóc (chẳng hạn như thuốc thử xét nghiệm kháng nguyên COVID-19)
Thuốc thử xét nghiệm-cần-chăm sóc thường có thể được bảo quản ở nhiệt độ phòng (15-30 độ ) trong thời gian ngắn nhưng nên bảo quản lạnh ở nhiệt độ 2-8 độ để bảo quản lâu dài. Một số thuốc thử cực kỳ nhạy cảm với nhiệt độ cao. Tiếp xúc với nhiệt độ trên 30 độ trong hơn vài giờ có thể gây ra sự phát triển màu sắc bất thường hoặc giảm độ nhạy.
III. Cân nhắc quản lý lưu trữ
1.
Giám sát nhiệt độ và lưu trữ hồ sơ
Các phòng thí nghiệm hoặc cơ sở y tế phải được trang bị máy ghi nhiệt độ hoặc hệ thống giám sát dây chuyền lạnh để đảm bảo rằng thiết bị bảo quản (như tủ lạnh và tủ đông) vẫn ở trong phạm vi nhiệt độ thích hợp. Nên kiểm tra nhiệt độ hàng ngày và ghi lại dữ liệu để xác minh. Nếu phát hiện nhiệt độ bất thường (ví dụ: nhiệt độ tăng do mất điện trong tủ lạnh), ngay lập tức đánh giá xem thuốc thử có còn sử dụng được hay không và liên hệ với nhà cung cấp để xác nhận.
2.
Tránh đóng băng lặp đi lặp lại-Chu kỳ tan băng
Nhiều thuốc thử có thể bị hỏng do hình thành tinh thể băng trong chu kỳ đóng băng{0}}rã đông, điều này có thể phá vỡ cấu trúc protein hoặc độ ổn định hóa học. Do đó, nên bảo quản thuốc thử với số lượng lớn theo từng phần nhỏ và sử dụng chúng khi cần thiết để giảm thiểu chu kỳ đóng băng{2}}rã đông. Nếu cần sử dụng nhiều lần, hãy đảm bảo rằng thuốc thử được đưa ngay về môi trường lạnh sau mỗi lần sử dụng.
3.
Ngày hết hạn và ngày đăng-Quản lý mở
Thời hạn sử dụng của thuốc thử thường dựa trên điều kiện chưa mở và được bảo quản đúng cách. Sau khi mở, độ ổn định của nó có thể giảm đáng kể. Ví dụ, một số thuốc thử dạng lỏng chỉ ổn định trong một đến ba tháng sau khi mở, ngay cả khi chúng vẫn còn trong hạn sử dụng ban đầu. Do đó, phòng thí nghiệm nên duy trì nhật ký sử dụng thuốc thử, ghi lại ngày mở và loại bỏ ngay bất kỳ thuốc thử nào đã quá hạn sử dụng hoặc có hiệu suất đáng ngờ.
4.
Lưu trữ trong quá trình vận chuyển
Thuốc thử cũng yêu cầu kiểm soát nhiệt độ nghiêm ngặt trong quá trình vận chuyển. Vận chuyển dây chuyền lạnh (chẳng hạn như đá khô hoặc thùng chứa lạnh) là rất quan trọng để đảm bảo hiệu suất của thuốc thử, đặc biệt đối với thuốc thử được bảo quản ở -20 độ. Sau khi nhận, cần kiểm tra ngay hồ sơ nhiệt độ vận chuyển để xác nhận rằng thuốc thử không tiếp xúc với nhiệt độ không phù hợp.
IV. Xử lý các tình huống đặc biệt
Nếu điều kiện bảo quản bất thường xảy ra do các tình huống bất ngờ (chẳng hạn như mất điện hoặc hỏng thiết bị), trước tiên phải đánh giá sự dao động về thời gian tiếp xúc và nhiệt độ. Ví dụ: thuốc thử được bảo quản ở nhiệt độ 2-8 độ vẫn có thể sử dụng được nếu tiếp xúc với nhiệt độ từ 15-25 độ trong thời gian ngắn (ví dụ: vài giờ), nhưng cần phải xác minh kiểm soát chất lượng nội bộ. Tiếp xúc kéo dài với nhiệt độ cao nên được coi là không hiệu quả. Đối với các dự án thử nghiệm quan trọng, nên sử dụng thuốc thử dự phòng hoặc mua lại để đảm bảo độ tin cậy của kết quả thử nghiệm.
Phần kết luận
Việc bảo quản khoa học thuốc thử xét nghiệm bệnh truyền nhiễm là điều cơ bản để đảm bảo chất lượng xét nghiệm. Bằng cách kiểm soát chặt chẽ nhiệt độ, độ ẩm và độ tiếp xúc với ánh sáng, đồng thời tuân thủ các yêu cầu cụ thể đối với các loại thuốc thử khác nhau, thời hạn sử dụng của thuốc thử có thể được tối đa hóa và đảm bảo hiệu suất của chúng. Các phòng thí nghiệm và cơ sở y tế nên thiết lập hệ thống quản lý bảo quản toàn diện, bao gồm theo dõi nhiệt độ, đóng gói lại và bảo quản cũng như kiểm tra thường xuyên để giảm thiểu rủi ro liên quan đến việc bảo quản không đúng cách. Chỉ bằng cách này, hỗ trợ kỹ thuật đáng tin cậy mới có thể được cung cấp để phát hiện sớm cũng như phòng ngừa và kiểm soát chính xác các bệnh truyền nhiễm.